Evolutiesprongen enzo

groei, bewustzijn en scheppingskracht

Evolutiesprong ~ Bij evolutie denken we aan dinosaurussen, de oerknal, de eerste mens, en andere (te) grote concepten. Pierre Teihard de Chardin was 100 jaar geleden enthousiast omdat hij de kenmerken van een evolutiesprong zag in de vorm van het ontwikkelen van het denken. In Het Verschijnsel Mens lichtte hij toe dat met het denken in de mens een volgende stap in de evolutie van bewustzijn was ontstaan. Laten we net als hij een onderzoekende houding aannemen en kijken waar het ons brengt. Hierbij heb ik niet voor ogen wat 'waar' is, wat bewezen is en wat wetenschappelijk onderbouwd is, en ook niet (wat ik wel eens te horen kreeg) dat de mens superieur is aan al het leven. Nee, het gaat me om de vraag wat we als mens op aarde komen doen.

Ontwikkeling van het denken ~ Teilhard trok niet alleen de conclusie dat het hersenvolume zich heeft ontwikkeld, hij zag ook in dat de volgende stap zou voortkomen uit het denken. Bij de biologische verklaring van evolutie is het zo dat slagtanden of klauwen nodig waren bij het overleven van een soort, maar een kosmologische visie over de ontwikkeling van bewustzijn gaat veel verder. Teilhard trok de conclusie dat evolutie gaat over groei van bewustzijn. En dát is voor mij het startpunt om anders te gaan kijken naar de wereld.

Model van de wereld ~ Bij het observeren van evolutieverschijnselen hoort ook aandacht voor de indrukken zelf (je maakt in je hoofd een vertaling van de indrukken die je opdoet). We hebben altijd een model nodig hoe de wereld er uit ziet. Zonder innerlijk beeld (probeer het maar eens) lukt het niet, en het is dus goed mogelijk dat ons een model werd voorgehouden dat niet klopt! We kunnen nooit echt weten wat de werkelijkheid is, omdat elk idee altijd énkel een vertaling is van wat er buiten ons is.

Manifestatie en bewustzijn ~ Dat brengt ons bij de vraag wat de werkelijkheid is. Is de echte werkelijkheid dan misschien.... iets wat zich in ons afspeelt? En hebben wij daar dan invloed op met ons denken? Opvallend daarbij is dat onze aandacht voor bewustzijn in zijn algemeenheid wordt afgeleid en bijv. onderzoek naar bewustzijn in de mens wordt vermeden of weggezet als spirituele onzin. Dat viel me voor het eerst op toen ik las het boek van Teilhard de Chardin over dit onderwerp door het vatikaan werd verboden. 'Het verschijnsel mens' kwam pas na zijn dood in christelijke kringen beschikbaar (en bleef onopgemerkt bij het grote publiek). Een ander teken voor mij was dat Harari bij het beschrijven van de cognitieve geschiedenis van de mens in een populair boek van hem voorbij ging aan intelligentie en bewustzijn van de mens. In zijn boek wordt vooral toegewerkt naar bereidheid om technologische ontwikkelingen als geïmplanteerde chips te accepteren. Het ging hem dus helemaal niet om een ontwikkeling van de mens, laat staan dat we nu in een heel bijzondere fase zijn aanbeland.

Verschuiving ~ Als laatste denk ik dat we eerst moeten accepteren dat de geschiedenis niet is wat wij denken. Sterker nog, als het over evolutie, de rol van de mens op aarde of over de ontwikkeling van bewustzijn gaat, is het zeer aannemelijk dat deze kennis bewust wordt verdraaid. Een aantal ontwikkelingen (DNA onderzoek, telescopen) geven ons de laatste tijd gelukkig een totaal andere kijk op de geschiedenis van de mensheid, de werking van het lichaam en de uitgestrektheid van het heelal. Het zal nog heel veel vasthoudendheid vragen om de verborgen geschiedenis meer te gaan herkennen en alles opnieuw op waarde te gaan schatten. Het onderscheidingsvermogen zal ons terugvoeren naar onze eigen innerlijke wijsheid en dat is op zich al een hele verschuiving. We staan aan het begin van een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van de mensheid!