De vorm van misleiding

Hoe kunnen we gaan zien dat we worden afgeleid? Op het moment dat je een patroon gaat herkennen, kunnen we de afleiding en misleiding en het ontbreken van informatie gaan doorzien. Dat is iets anders dan wantrouwen of een sceptische houding, omdat het om thema's gaat die een ontwikkeling blokkeren. Dit te doorzien, gekoppeld aan een verlangen naar vernieuwing, maakt dat een patroon van afleiding zijn kracht verliest. Dat is een constructieve bijdrage.

Als we het beperkende patroon in de communicatie gaan doorzien, dan komt als eerste naar voren hoezeer de mensen die het systeem overeind willen houden geen andere optie hebben dan te doen wat ze doen. Het is subtiel verweven in onze samenleving, en het kan dat de groep mensen die het betreft dit doen zonder dat ze zich dat bewust zijn.

Vraag je aan AI (Grok) hoe de misleiding de laatste decennia vorm kreeg, dan krijg je een duidelijk verhaal dat dit voor een belangrijk deel via de media gebeurt. Is men zich bewust van misleiding en wordt het met opzet gedaan, dan is de reden erachter (door omstandigheden): baan willen behouden, of gedwongen om niets te zeggen.

Vormen van misleiding zijn niet persé uitdrukkingen van narcisme (negeren, misleiden, verdraaien). Maar het herkennen van narcistische structuren (en de rol die daarbij hoort om uit onmacht het bestaande systeem in stand te willen houden) geeft wel inzicht hoe misleiding kan blijven voortduren. We kunnen daarbij eenvoudig rollen onderscheiden als vertrager, verwarring scheppen, informatie onthouden, het oude systeem willen behouden.

In feite zijn er twee categorieën: mensen die het systeem willen vernieuwen en mensen die het systeem willen behouden. En dan is er nog een partij die bedacht heeft hoe de beperkingen in het falende systeem zijn verwerkt. Daarnaast helpt het als je iets weet over systeemtheorie, omdat we daarmee zien... wat de effecten zijn van een systeem dat instort. Dan kunnen we alle conflicten in de wereld op dit moment zien als een oud systeem wat overeind wil blijven. Als het instorten eenmaal in gang is gezet (en dat zien we nu wereldwijd gebeuren), dan kan het niet meer verhinderd worden. Het heeft dan ook meer zin om de focus te leggen bij het opbouwen van nieuwe systemen.

Bij de media zien we als eerste hoe de structuren langzaam uiteenvallen, omdat ze een publieke functie hebben. Er wordt geprobeerd om te doen alsof er niets aan de hand is. Mensen die elke dag het nieuws volgen en dat ook geloven, gaan heel erg schrikken als we in een volgende fase komen wanneer het voor iedereen zichtbaar wordt. Het wordt al zichtbaar (maart 2025), dat verschillende journalisten en bekende persoonlijkheden moeite hebben om het verhaal rondom Covid te blijven verdedigen. Er wordt gedaan of de mensen die vragen om het herstellen van feedback zeurpieten zijn, en dat de zeurpieten de andere actuele thema's niet interessant genoeg vinden. Maar wat onbespreekbaar blijft is dat dit een onhoudbare situatie is.